Skóra alergiczna w gabinecie kosmetologicznym

Termin „alergia” został zaproponowany przez Clemensa von Pirqueta w 1906 roku, aby zwrócić uwagę na niezwykłą skłonność niektórych osób do rozwijania objawów reaktywności, po narażeniu na działanie niektórych substancji. Słowo „alergia” pochodzi od greckich słów „allos” (obcy) i „ergos” (praca), oznaczających „działanie ciała obcego”.

Reakcje alergiczne wynikają z dysfunkcji oraz nadwrażliwości układu odpornościowego na określone substancje. Objawy alergii skórnej mogą obejmować zarówno łagodne zmiany skórne, jak i ciężkie reakcje ogólnoustrojowe, w tym wstrząs anafilaktyczny. Ekspozycja na alergeny może powodować m.in. pokrzywkę, świąd, nudności, wymioty czy objawy astmy. Uważa się, że czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza i zmiany klimatyczne, odgrywają istotną rolę w rosnącej częstości występowania alergii oraz problemów takich jak atopowe zapalenie skóry (AZS), egzema i nadwrażliwość skóry.

Alergia czy podrażnienie?

W przypadku wystąpienia reakcji skórnej po zastosowaniu kosmetyku, np. zaczerwienienia, często mówimy o alergii. Należy jednak pamiętać, że alergia to odpowiedź immunologiczna, natomiast podrażnienie skóry to nieswoista reakcja zapalna wywołana bezpośrednim uszkodzeniem komórek skóry przez substancję chemiczną lub fizyczną, np. detergenty, kwasy czy rozpuszczalniki.

Podrażnienie skóry nie wymaga wcześniejszej ekspozycji ani udziału układu immunologicznego. Może wystąpić u każdego, jeśli kontakt z czynnikiem drażniącym jest wystarczająco silny lub długotrwały. Z kolei alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rozwija się wyłącznie u osób uczulonych.

Mechanizm powstawania alergii skóry

Rozwój uczulenia skóry jest procesem wieloetapowym, rozpoczynającym się od pierwszego kontaktu z substancją chemiczną, a następnie aktywacji układu immunologicznego. W początkowym etapie dochodzi do wytworzenia swoistej pamięci immunologicznej wobec danej substancji.

Po przeniknięciu przez skórę alergen łączy się z białkami organizmu, tworząc struktury rozpoznawane jako obce. Proces ten aktywuje komórki naskórka, które inicjują odpowiedź zapalną. Następnie komórki prezentujące antygen, m.in. komórki Langerhansa i komórki dendrytyczne, wychwytują te struktury i migrują do węzłów chłonnych. Tam dochodzi do aktywacji oraz namnażania limfocytów T swoistych dla danego alergenu, co prowadzi do powstania pamięci immunologicznej.

Przy kolejnym kontakcie z tym samym alergenem dochodzi do szybkiej aktywacji wcześniej uwrażliwionych limfocytów T. Skutkuje to rozwinięciem reakcji zapalnej skóry typowej dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Objawy alergii mogą pojawić się po 24-72 godzinach od kontaktu i występują wyłącznie u osób uczulonych. Najczęściej ustępują w ciągu 2-3 dni po zaprzestaniu ekspozycji na alergen.
 

Rola bariery skórnej w rozwoju alergii

Dysfunkcja bariery skórnej jest obecnie uznawana za jeden z kluczowych mechanizmów inicjujących i podtrzymujących reakcje alergiczne skóry.

Prawidłowa bariera naskórkowa ogranicza przenikanie substancji chemicznych, alergenów i mikroorganizmów. Jej uszkodzenie prowadzi do zwiększonej przepuszczalności warstwy rogowej, co umożliwia łatwiejsze wnikanie patogenów i alergenów. W konsekwencji dochodzi do intensywniejszej ekspozycji komórek układu immunologicznego na antygeny, co sprzyja procesowi uczulenia.

Coraz więcej badań wskazuje, że zaburzenia bariery hydrolipidowej mogą być nie tylko skutkiem, ale również pierwotną przyczyną rozwoju chorób alergicznych. Niedobór filagryny, lipidów i ceramidów obserwuje się nawet w skórze klinicznie niezmienionej u pacjentów z AZS. Sugeruje to, że defekt bariery skórnej może poprzedzać rozwój stanu zapalnego i inicjować tzw. marsz atopowy.

Dysfunkcja bariery sprzyja także kolonizacji skóry przez patogeny, np. Staphylococcus aureus, co dodatkowo nasila stan zapalny i uszkodzenie bariery naskórkowej, tworząc błędne koło chorobowe.
 

Alergeny w kosmetykach i pielęgnacji skóry

Alergeny mogą mieć kontakt z organizmem drogą inhalacyjną, skórną i pokarmową. W produktach kosmetycznych obowiązkowo należy wykazać na etykiecie obecność alergenów, jeśli przekraczają określone stężenie. Obecnie substancji uznanych za alergizujące jest około 82.

Przykładowe alergeny w kosmetykach:

• Linalool
• Limonene
• Geraniol
• Citronellol

Na opakowaniach produktów spożywczych możemy zauważyć pogrubioną czcionką składniki należące do grupy 14 alergenów pokarmowych, takich jak:

• gluten,
• skorupiaki,
• jaja,
• ryby,
• soja,
• mleko,
• orzechy,
• sezam,
• seler,
• gorczyca.

Największym wyzwaniem dla alergików są jednak tzw. alergeny ukryte, czyli np. alergeny pokarmowe występujące w kosmetykach oraz reakcje krzyżowe.
 

Ukryte alergeny pokarmowe w kosmetykach

Prawo europejskie reguluje kwestię alergenów pokarmowych tylko częściowo. Ustala m.in. maksymalne dopuszczalne stężenie białek czy średnią masę cząsteczkową peptydów. Doświadczenie pokazuje jednak, że osoby ze skórą alergiczną mogą reagować na alergeny pokarmowe w kosmetykach nawet wtedy, gdy występują w niewielkiej ilości.

Dlatego podczas wywiadu kosmetologicznego należy dokładnie analizować skład INCI produktów stosowanych w pielęgnacji skóry alergicznej.

Przykładowym silnym alergenem jest soja. Składniki białka sojowego i peptydy działają głównie jako środki kondycjonujące skórę i włosy. Warto pamiętać, że osoby uczulone na soję mogą reagować również na lecytynę, która często jest pochodzenia sojowego.
 

Przykładowe składniki INCI:

• Glycine Max (Soybean) Polypeptide
• Glycine Soja (Soybean) Peptide
• Glycine Soja (Soybean) Protein
• Hydrolyzed Soy Protein
• Hydrolyzed Soymilk Protein
• Lecithin
• Lysolecithin

Orzechy i migdały należą z kolei do najczęściej występujących alergenów pokarmowych w kosmetykach.

Przykładowe INCI:

• Prunus Amygdalus Dulcis Oil
• Prunus Amygdalus Dulcis Seed Extract
• Macadamia Ternifolia Seed Oil
• Macadamia Integrifolia Seed Oil
• Arachis Hypogaea Oil
  
  

Reakcje krzyżowe a skóra alergiczna

W okresie wiosennym, kiedy rośliny rozpoczynają proces kwitnienia i pylenia, często obserwuje się nasilenie objawów alergii skórnych u klientów gabinetów kosmetologicznych.

W wielu przypadkach przyczyną nie jest nowy kosmetyk, lecz reakcje krzyżowe. Układ odpornościowy osoby uczulonej na pyłki, np. brzozy czy traw, może reagować również na substancje o podobnej budowie białkowej obecne w składnikach kosmetyków.

Ekspozycja na alergeny środowiskowe może dodatkowo nasilać stan zapalny i obniżać próg tolerancji skóry. W efekcie skóra reaguje silniej nawet na składniki, które wcześniej nie wywoływały żadnych objawów.

Dlatego w gabinecie kosmetologicznym należy zachować szczególną ostrożność w interpretacji reakcji skórnych i dokładnie przeprowadzać wywiad dotyczący alergii sezonowych, AZS oraz nadreaktywności skóry.

Skóra alergiczna w gabinecie kosmetologicznym

W dermatologii często stosuje się glikokortykosteroidy, które są skuteczne, ale mogą powodować działania niepożądane. Rozwój kosmetologii oraz nowoczesnej pielęgnacji skóry umożliwia jednak skuteczne wsparcie skóry alergicznej również w gabinecie kosmetologicznym poprzez zastosowanie składników o działaniu łagodzącym, przeciwzapalnym i redukującym reaktywność skóry.

Podstawą pielęgnacji skóry alergicznej i atopowej jest delikatne, ale skuteczne oczyszczanie bez naruszania bariery hydrolipidowej.

Help Therapy Foam zawiera glukozyd maltooligozydowy, który zmiękcza skórę i chroni przed działaniem detergentów oraz łagodne glikolipidy o działaniu oczyszczającym. Formuła preparatu tworzy na skórze ochronny film, skutecznie redukuje uczucie ściągnięcia, zmniejsza reaktywność i nadwrażliwość skóry oraz wspiera odpowiedni poziom nawilżenia.

W okresach nasilania AZS, alergii i podrażnień największym wyzwaniem pozostaje świąd skóry, pieczenie i nadwrażliwość.

Help Therapy Serum zawiera glukonolakton o działaniu łagodzącym rumień, nawilżający kwas laktobionowy wspomagający procesy gojenia, a także hinokitiol i kwas lewulinowy działające przeciwzapalnie i kojąco. Kwas glicyretynowy działa przeciwświądowo i zmniejsza zaczerwienienie.

Kompleks składników aktywnych zapewnia natychmiastową i długotrwałą ulgę, zmniejsza suchość skóry oraz wycisza stan zapalny.

Dopełnieniem terapii jest multifunkcyjny krem terapeutyczny Help Therapy Cream. Preparat zawiera kompleks ceramidów o działaniu regenerującym i wzmacniającym barierę skórną oraz odżywczy kompleks kokosowy pozostawiający ochronny film na powierzchni skóry.

Funkcjonalny kompleks roślinny, będący alternatywą dla miejscowych sterydów, łagodzi swędzenie i pieczenie, redukuje stan zapalny oraz zmniejsza zaczerwienienie. W połączeniu z kwasem glicyretynowym, inuliną i ekstraktem z kurkumy preparat redukuje uczucie ściągnięcia, wycisza, łagodzi swędzenie, zmniejsza nadwrażliwość, intensywnie nawilża oraz wzmacnia barierę hydrolipidową skóry.

Preparaty Help Therapy zostały zaprojektowane z myślą o skórze alergicznej, atopowej, ekstremalnie suchej, skórze z AZS oraz egzemą. Linia wspiera zarówno profesjonalne terapie gabinetowe, jak i pielęgnację domową skóry wymagającej intensywnego ukojenia, regeneracji i odbudowy bariery ochronnej.